Kısa Yanıt: G4 ve F7 Artık Geçerli Sınıflar Değil
G4, M5, F7 gibi kodlar EN 779 standardına aittir. Bu standart 2018'de yürürlükten kalkmış ve yerini ISO 16890 almıştır. Yeni standart filtreleri G/M/F harfleriyle değil, gerçek atmosferik partikül fraksiyonlarına göre sınıflandırır: ISO Coarse, ISO ePM10, ISO ePM2,5 ve ISO ePM1.
Eski kodlar sahada hâlâ yaygın olarak konuşulur ve şartnamelerde geçer. Ancak bir filtreyi bugün "F7" diye sipariş etmek, ne aldığınızı tam olarak tanımlamaz.
EN 779 Sınıfları Neyi Ölçüyordu?
EN 779:2012 filtreleri üç gruba ayırıyordu:
- G1–G4 (kaba): Sentetik toz kullanılarak ağırlıkça tutma (arrestance) ölçülüyordu. Yani filtrenin kaç gram tozu tuttuğuna bakılıyordu — hangi boyuttaki partikülü tuttuğuna değil.
- M5–M6 (orta): 0,4 µm DEHS aerosolüyle verim ölçülüyordu, ancak alt sınır şartı yoktu.
- F7–F9 (ince): Yine 0,4 µm verimi; ayrıca deşarj sonrası minimum verim şartı vardı.
Buradaki sorun şuydu: kaba sınıflarda ölçüm ağırlık üzerindendi. Ağırlıkça çok toz tutan bir filtre, sağlık açısından asıl önemli olan ince partikülleri neredeyse hiç tutmuyor olabilirdi. Standart bunu görünür kılmıyordu.
ISO 16890 Neyi Farklı Yapıyor?
ISO 16890, filtreyi laboratuvar tozuna göre değil, gerçek atmosferik partikül dağılımına göre değerlendirir. Hava kalitesi ölçümlerinde kullanılan PM10, PM2,5 ve PM1 fraksiyonlarını temel alır:
- ISO ePM1: 0,3–1 µm aralığındaki partiküllere karşı verim. Kurum, egzoz partikülleri, bakteri boyutundaki yükler bu aralıktadır.
- ISO ePM2,5: 0,3–2,5 µm aralığı.
- ISO ePM10: 0,3–10 µm aralığı. Polen, iri toz, spor.
- ISO Coarse: Yukarıdaki eşiklerin hiçbirini karşılamayan filtreler; ağırlıkça tutma olarak raporlanır.
Bir filtrenin bir gruba girebilmesi için o fraksiyondaki verimin en az %50 olması gerekir. Sonuç %5'lik adımlarla yazılır: ISO ePM1 60% gibi.
En Önemli Fark: Deşarj Edilmiş Ölçüm
Sentetik medyalı filtrelerin çoğu elektrostatik yüklüdür. Bu yük, filtre yeniyken verimi belirgin şekilde yükseltir. Ancak yük sahada zamanla, nem ve tutulan partiküllerin etkisiyle kaybolur.
EN 779'un kaba ve orta sınıfları bu yükü hesaba katmıyordu; filtre laboratuvarda yüksek verim gösterip sahada aylar içinde çok daha düşük bir seviyeye oturabiliyordu. ISO 16890 ise ölçümü izopropanol ile deşarj edilmiş (şartlandırılmış) medya üzerinde tekrarlar ve raporda bu değeri de verir.
Bunun pratik sonucu şudur: eski standarda göre "F7" olarak satılan bir filtre, ISO 16890'a göre test edildiğinde beklenenden düşük bir ePM1 değeri raporlayabilir. Bu, filtrenin kötüleştiği anlamına gelmez — ölçümün gerçeğe yaklaştığı anlamına gelir.
İki Standart Arasında Dönüşüm Tablosu Var mı?
Hayır. Kesin bir dönüşüm mümkün değildir ve bunu iddia eden tablolar yanıltıcıdır. İki standart farklı test tozu, farklı partikül aralığı ve farklı şartlandırma kullanır; bir filtrenin ISO 16890 sınıfı ancak yeniden test edilerek belirlenir.
Yine de şartname okurken yön bulmak için yaklaşık bir karşılık kabul edilir. Aşağıdaki tablo yalnızca yönlendirici niteliktedir, dönüşüm değildir:
| EN 779 (eski) | Tipik ISO 16890 karşılığı | Yaygın kullanım |
|---|---|---|
| G3 – G4 | ISO Coarse %45–%90 | Ön filtre, kaset filtre, davlumbaz |
| M5 | ISO ePM10 %50–%70 | Ön filtre, orta kademe torba |
| M6 | ISO ePM2,5 %50–%65 | Orta kademe |
| F7 | ISO ePM1 %50–%65 | Ana kademe, HEPA öncesi |
| F8 | ISO ePM1 %65–%80 | Ana kademe |
| F9 | ISO ePM1 %80–%90 | Yüksek talepli ana kademe |
EN 1822 Nerede Duruyor?
ISO 16890, HEPA sınıflarını kapsamaz. E10–E12 (EPA), H13–H14 (HEPA) ve U15–U17 (ULPA) sınıfları ayrı bir standardın, EN 1822'nin konusudur ve bu standart yürürlüktedir.
İki standardın ölçüm mantığı da farklıdır: EN 1822 verimi, filtrenin en zayıf olduğu partikül boyutunda — MPPS — ölçer ve H13/H14 filtrelerin bireysel olarak taranmasını şart koşar. Ayrıntı için HEPA filtre ve EN 1822 standardı yazımıza bakabilirsiniz.
ABD kaynaklı MERV (ASHRAE 52.2) ise üçüncü bir sistemdir ve ISO ya da EN sınıflarıyla doğrudan karşılaştırılamaz. Karşılaştırma için MERV 13 ve HEPA filtre arasındaki fark yazımızı öneririz.
Sınıf Seçerken Nelere Bakılmalı?
- Kademe mantığını kurun. Tek bir filtreyle her şeyi çözmeye çalışmak, o filtreyi hızla tıkar. Kaba → orta → ince sıralaması hem maliyeti hem ömrü optimize eder.
- Dış hava kalitesini dikkate alın. Yoğun trafiğe veya sanayiye yakın bir tesiste ePM1 talebi artar.
- Basınç kaybını sınıfla birlikte değerlendirin. Yüksek sınıf, yüksek fan enerjisi demektir. Eurovent enerji sınıflandırması artık ISO 16890 üzerinden yapılır.
- Deşarj edilmiş değeri sorun. Teklifte yalnızca başlangıç verimi varsa, sahada göreceğiniz performans farklı olabilir.
- Şartnamedeki eski kodu doğrulayın. "F7" yazan bir şartname için tedarikçiden ISO 16890 raporu isteyin; eşdeğerlik varsayımıyla ilerlemeyin.
Safe Air Filtre Çözümleri
Safe Air olarak kaba kademeden ince kademeye kadar filtre üretiyoruz. Ön kademe için kaset filtreler, orta ve ince kademe için torba filtreler, yüksek verim için HEPA filtreler sayfalarını inceleyebilirsiniz.
Sisteminize uygun kademe kurgusu ve sınıf seçimi için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bunlar EN 779 standardına ait filtre sınıflarıdır. G1–G4 kaba filtreleri (ağırlıkça toz tutma), M5–M6 orta filtreleri, F7–F9 ise ince filtreleri (0,4 µm verimi) tanımlar. EN 779 2018'de yürürlükten kalkmış ve yerini ISO 16890 almıştır; bu kodlar sahada hâlâ konuşulsa da artık geçerli sınıflandırma değildir.
EN 779 kaba sınıfları ağırlıkça toz tutma üzerinden değerlendiriyordu ve elektrostatik yükün sahada kaybolmasını hesaba katmıyordu. ISO 16890 ise verimi gerçek atmosferik partikül fraksiyonlarına (PM1, PM2,5, PM10) göre ölçer ve ölçümü izopropanol ile deşarj edilmiş medya üzerinde tekrarlar. Böylece raporlanan değer sahadaki performansa daha yakındır.
Kesin bir karşılık yoktur. F7 filtreler tipik olarak ISO ePM1 %50–65 aralığına düşer, ancak bu yalnızca yönlendirici bir yaklaşımdır. İki standart farklı test tozu, farklı partikül aralığı ve farklı şartlandırma kullandığı için bir filtrenin ISO 16890 sınıfı ancak yeniden test edilerek belirlenir.
Filtrenin 0,3–1 µm aralığındaki partiküllerin ortalama %60'ını tuttuğu anlamına gelir. Bir filtrenin ePM1 grubuna girebilmesi için bu değerin en az %50 olması gerekir; sonuç %5'lik adımlarla raporlanır. Bu aralık kurum, egzoz partikülleri ve bakteri boyutundaki yükleri kapsadığı için sağlık açısından en kritik fraksiyondur.
Hayır. E10–E12 (EPA), H13–H14 (HEPA) ve U15–U17 (ULPA) sınıfları EN 1822 standardının konusudur ve bu standart yürürlüktedir. EN 1822 verimi filtrenin en zayıf olduğu partikül boyutunda (MPPS) ölçer ve H13/H14 filtrelerin bireysel olarak taranmasını şart koşar.
